Geachte minister-president,

Ik schrijf u zodat u – uit de ongetwijfeld hoge stapel wetsvoorstellen op uw bureau – direct de voor de arbeidsrechtpraktijk cruciale wetsvoorstellen te pakken heeft. Na de val van het vorige kabinet heeft de Tweede Kamer de wetsvoorstellen maximering ontslagvergoeding, verhoging AOW-leeftijd, en het vrijwillig later laten ingaan van de AOW, controversieel verklaard. U zult daarover met een kabinetsstandpunt moeten komen. De Eerste Kamer heeft overigens de wetsvoorstellen Verruiming ketenregeling voor jongeren en de Aanpassing van regels voor bestuur en toezicht in NV’s en BV’s, niet-controversieel verklaard. Dat is niet zo vreemd, nu in de Tweede Kamer het eerste wetsvoorstel door PvdA, GroenLinks, D66, PvdD, VVD, ChristenUnie, SGP, CDA, PVV en het lid Verdonk werd ondersteund, waar het tweede wetsvoorstel algemene instemming van de Tweede Kamer kreeg. Het eerste wetsvoorstel beoogt jongeren tot 27 jaar in de economische crisis langer aan het werk te houden en jeugdwerkloosheid te bestrijden en wel door het mogelijk te maken met deze groep niet drie maar vier tijdelijke arbeidscontracten te sluiten, die in totaal niet langer dan 48 (in plaats van 36) maanden zouden mogen duren. Laat ik u nu niet met mijn juridische bezwaren tegen deze regeling op grond van gelijkebehandelingswetgeving belasten, maar mag ik u wel vragen voordat u een verlenging van deze regeling (die waarschijnlijk eerst tot 1 januari 2012 zal gelden) overweegt op voorhand deugdelijk te laten onderzoeken of het beoogde doel daadwerkelijk is bereikt? Het zou mij niet verbazen als de positie van de jongere er alleen maar verder op achteruit is gegaan. Daarbij dient ook mee gewogen te worden dat toepassing van de nieuwe kantonrechtersformule in de praktijk tot halvering van de ontbindingsvergoeding voor werknemers tot 35 jaar leidt. Het tweede wetsvoorstel was via amendementen ingrijpend aangepast voordat het de Eerste Kamer bereikte. Voor de arbeidsjurist is vooral interessant dat alleen de bestuurder van een beursvennootschap niet langer een arbeidsovereenkomst met de vennootschap kan sluiten. Of in de toekomstige contractuele regelingen met deze bestuurders daadwerkelijk de Corporate Governance Code wordt toegepast (maximaal één jaarsalaris vergoeding), moet afgewacht worden. Het zelfregulerende vermogen op dit (bestuurs)niveau bleek tot op heden niet al te groot, maar wie weet, excellentie, wordt dat onder uw leiding anders.

Waar u op korte termijn met uw collega Minister van Sociale Zaken over moet spreken, zijn de wetsvoorstellen maximering ontslagvergoeding en de AOW. Het eerste wetsvoorstel vloeit voort uit een Najaarsakkoord dat de voormalige Minister van Justitie al in 2008 heeft gesloten met sociale partners (MHP uitgezonderd). Het bepaalt dat de kantonrechter in een ontbindingsprocedure aan werknemers die € 75 000 bruto of meer per jaar verdienen, geen hogere ontbindingsvergoeding mag toekennen dan één jaarsalaris. Er is één ontsnappingsmogelijkheid voor de rechter, te weten dat die vergoeding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Arbeidsrechtjuristen weten dat dit een zware toets is. In de toelichting staat echter dat de argumenten voldoende zwaarwegend moeten zijn. Daar raken arbeidsjuristen en rechters van in de war. Ook is de tekst van het wetsvoorstel onduidelijk over contractuele afwijking, maar de voormalige minister heeft ergens in een briefje bevestigd dat dit wetsvoorstel de onderhandelingsvrijheid van contractspartijen en sociale partners onverlet laat. De Raad voor de Rechtspraak heeft vanwege die contractsvrijheid geconcludeerd dat het wetsvoorstel weinig praktisch belang heeft en vooral werknemers met een relatief slechte arbeidsmarktpositie (ouderen) zal treffen. Hoe legt u aan uw kiezers uit dat de 55-jarige Piet met dertig dienstjaren en € 50 000 jaarsalaris, € 125 000 aan vergoeding ontvangt, waar de 55-jarige Jan met dezelfde dienstjaren en € 75 000 jaarsalaris, gekort wordt tot € 75 000 ontslagvergoeding? Jan valt bovendien terug op een relatief lagere WW-uitkering vanwege het maximum dagloon. Is het rechtvaardig dat verschil te baseren op een vermeend betere arbeidsmarktpositie, zonder de kantonrechter dat bij Jan (en Piet) te laten toetsen? De kantonrechter houdt bij vaststelling van de vergoeding rekening met de (goede) arbeidsmarktpositie. Het beoogde doel van dit wetsvoorstel is onnodig hoge ontslagkosten voorkomen en de discussie over het ontslagrecht voorlopig af te ronden. Inmiddels heeft de Hoge Raad ook duidelijk gemaakt dat de vergoeding in een zogenoemde kennelijk onredelijk ontslagprocedure weer geheel anders wordt vastgesteld. Een wezenlijke discussie over het ontslagrecht en een deugdelijk onderbouwde keuze van de wetgever is mijns inziens onontkoombaar.

Tot slot de AOW. Ik denk dat vergrijzend Nederland op termijn tot een verhoging van de AOW-leeftijd moet komen. Eventuele problemen bij tijdelijk doorwerken na een pensioenontslag kunnen voorkomen worden door de ontslagbescherming van art. 7:667 lid 4 BW niet van toepassing te verklaren. Grapperhaus en Bouwmeester hebben in dit tijdschrift (TRA 2009, 63) een voorzet gegeven voor de vormgeving van verhoging van de AOW-leeftijd. Over andere voor de arbeidspraktijk relevante onderwerpen, zoals medezeggenschap en pensioenrecht, schrijf ik u graag een andere keer. Er is voorlopig immers voldoende werk aan de winkel.

Mr. M. van Eck is redacteur van dit tijdschrift

Alle verschenen columns kunt u ook nog eens rustig nalezen. Reeds verschenen zijn:

2018

Aflevering 11
De prijs van het arbeidsrecht
prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 9/10
Big data op de werkvloer
prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 7/8
Balancerende kloven van de arbeidsmarkt…
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6
De Europese Arbeidsautoriteit: een logische stap in de bestrijding van misstanden bij grensoverschrijdende arbeid?
prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 5
Cin Cin! 
Prof. mr. Barend Barentsen

Aflevering 4
Payroll: waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan
Prof. mr. Femke Laagland

Aflevering 3
Over het Regeerakkoord en een olifant
mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 2
Voorwoord (pre-packxit)
M.L. Lennarts, S.S.M. Peters & F.M.J. Verstijlen

Aflevering 1
Too weak @ #metoo
prof. mr. S.F. Sagel

2017

Aflevering 12
Een New Day of Groundhog Day?
Mr. A. Keizer

Aflevering 11
Een sociale pijler ook voor Nederland?
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 10
Bekijk het een van een andere kant
mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Het kat-en-muisspelletje met werknemers op tijdelijke contracten 
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
Een Europees evenwicht herijkt?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Herziening van het ontslagrecht? Bezint eer ge begint ... 
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 4
De elite, het volk en het sociale recht
Prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Oordelen zonder onderscheid
Mr. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 2
One issue
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Je maintiendrai
Prof. mr. B. Barentsen

2016

Aflevering 12
(Weg)kijken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Sociale triple-A status EU? A vision alone will not suffice
Prof. mr. S.S.M Peters

Aflevering 10
“Wir schaffen es”: verantwoord welkom aan wat vreemd en nieuw is
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
De Participatiemaatschappij aan banden
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
De Raad van State, arbeidsrecht en wetgeving
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Een luchtballon in de wind
Mr. drs. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 4
Langer doorwerken of langer werkloos zijn
Prof. mr. dr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Aanmodderen in het oog van de storm of navigeren met een sociaal kompas?
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Representativiteit is een illusie
Prof. mr. B. Barentsen

Aflevering 1
Wwz: pas toe en leg uit!
Prof. mr. S.F. Sagel

2015

Aflevering 12
De weg naar de arbeidsmarkt
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Transitievergoeding: niet lappen maar kappen
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Het arbeidsrecht van de toekomst
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 8/9
Wat gaan we er met ons allen van bakken?
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Preventieve arbo wetgeving
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Franse toestanden
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Schijnzelfstandigen: de sociale partners zijn nu aan zet
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
"Minder, minder, minder"? Over verlaging van beloningen en zo
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Doorwerkende AOW'ers: altijd voordelig!
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Broodroof
Prof. mr. B. Barentsen

2014

Aflevering 12
Het muizengaatje verdient de hoofdprijs
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 11
Voor de kleintjes mag het arbeidsrecht een paar onsjes minder zijn
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Participatiesamenleving
Mr.dr. P.H. Burger

Aflevering 8/9
Stop proletarisch winkelen op de Europese arbeidsmarkt
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Een zinnig wetsvoorstel over klokkenluiders
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Ieder voor zijn eigen of een gezamenlijk activerend arbeidsmarktbeleid?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Van participatie en quota, en van het spekken van de kas
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Drucker, Levenbach en het Wetsvoorstel Werk en Zekerheid
Prof. mr. R.A.A. Duk en prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 2
Vraag naar en aanbod van arbeid in de participatiesamenleving
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Wolf
Prof. mr. S.F. Sagel

2013

Aflevering 12
De marathonman
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
'Europees wat moet, nationaal wat kan'
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
It's the implementation of the rule, stupid, not the rule as such
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Weg met het ontslag op staande voet
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 6/7
De polder wast witter?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Homo homini lupus
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Naar een Nota Flexibiliteit en zekerheid 2.0
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
Euphemia
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 2
Regeren is vooruit zien ...
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Ouder worden komt dagelijks voor
Prof. mr. B. Barentsen

2012

Aflevering 12
Langer werken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Eerlijk zullen we alles delen - jong en oud op de arbeidsmarkt
Prof.mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 10
'The Times They Are A-Changin'
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Gebruik van sociale media kan ernstige gevolgen hebben voor uw beroepsleven.
Dr. S.S.M. Peters

Aflevering 6/7
Het Kunduz-akkoord en het ontslagrecht
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Driekwart dwingend recht: de werknemer voldoende beschermd?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Het ontslagstelsel volgens Koser Kaya: oude wijn, met een slecht etiket
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Arbeidsparticipatie van vrouwen: 'Moet jij werken?'
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Factor 20 als smeermiddel tegen maatschappelijke (belonings)onrust?
Mr. M. van Eck

Aflevering 1
Kosten van normalisering
Prof. mr. G.J.J.Heerma van Voss

2011

Aflevering 12
Legitimatie, legitimatie, legitimatie. Over werkgevers, gele vakbonden en Kamerleden
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
De ene aardbei is de andere nog niet
Dr. mr. P.H. Burger

Aflevering 10
De angst voor anders
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 8/9
Overheid en arbeidsverhoudingen: we zijn warempel Sinterklaas niet
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Hoe onzeker mogen onze pensioenen zijn?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
De payroll-cao: over dingen die voorbijgaan?
Mr. M. van Eck

Aflevering 4
Wettelijke verankering van de ‘Balkenendenorm’ nabij?
Prof. mr. dr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
Het ontslagrecht: een vierjarig bestand?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Europese invloed op het sociaal beleid
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 1
Een brug tussen de wal en het schip
Mr. J.M. van Slooten en mr. G. Boot

2010

Aflevering 12
Wie is hier nu echt zelfstandig op de arbeidsmarkt?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
Ontschillen op de arbeidsmarkt
Prof. dr. A.C.J.M. Wilthagen

Aflevering 10
Markt en politiek
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
En juristen kunnen niet rekenen ...?
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 6/7
Minister Donner en de 'frauderende' zzp'ers
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
Brief aan de minister-president
Mr. M. Van Eck

Aflevering 4
Opzij?! Wettelijke streefcijfers voor vrouwelijke bestuurders en commissarissen
Mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
De bestuurder geen werknemer meer?
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 2
Welke toekomst heeft de medezeggenschap?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 1
Een rapport over verhouding bestuur, commissarissen en institutionele belegger: waar is de werknemer?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus