Bij amendement is het wetvoorstel inzake het bestuur en toezicht van de NV en BV, dat op moment van schrijven bij de Eerste Kamer in behandeling is, aangevuld met een art. 2:132 lid 3 BW, dat moet gaan bepalen dat de rechtsverhouding van een beursgenoteerde vennootschap met haar bestuurder niet kan worden aangemerkt als arbeidsovereenkomst.Dit amendement is ingediend ondanks het feit dat eerdere voorstellen in die richting van de zijde van de Commissie-Tabaksblat en daarna in het voorontwerp van de regering wel zijn geopperd, maar bij nader inzien weer ingetrokken. Voor dat voortschrijdende inzicht bestonden echter goede redenen.De Wet op de arbeidsovereenkomst heeft honderd jaar geleden voorzien dat de regeling van de arbeidsovereenkomst een algemene regeling zou zijn voor alle werknemers, en daarmee voorkomen dat wij in Nederland de last zouden krijgen van de in andere landen voorkomende aparte wettelijke statuten voor allerlei categorieën werknemers. Alleen voor de ambtelijke rechtsverhouding is later van deze benadering afgeweken - en zie nu maar weer eens van dat aparte ambtenarenrecht af te komen. Het is daarom opvallend dat de toelichting van het wetsvoorstel de stelsels van andere landen, die veelal nog worstelen met verschillende statuten, juist als lichtend voorbeeld opvoert.Het heeft ongetwijfeld op het eerste gezicht iets ongerijmds dat de bestuurder van een vennootschap werknemer is en daarmee ondergeschikt aan het werkgeversgezag dat hij (mede) zelf uitoefent. De beoogde wetswijziging is overigens beperkt tot de bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen, juist die groep die dikwijls een Raad van Commissarissen kent, en daarom wel onder toezicht werkt.Toch heeft ook een bestuurder van een vennootschap behoefte aan bescherming van zijn rechtspositie. Zonder arbeidsovereenkomst zullen bestuurders gaan werken op basis van een overeenkomst van opdracht. Zonder de wettelijke rechtsbescherming die de regeling van de arbeidsovereenkomst biedt, zal een bestuurder zich in deze overeenkomst uitgebreid willen indekken. De Engelse situatie met contracten zo dik als telefoonboeken vormt wel een lucratieve werkverschaffing voor advocaten, maar ook een bijdrage aan de juridisering van de samenleving die moeilijk een wenkend perspectief kan worden genoemd. Overigens is het denkbaar dat directeuren zullen gaan eisen dat in hun contract titel 7.10 BW van overeenkomstige toepassing wordt verklaard, waarmee het resultaat van de beoogde wetswijziging teniet zou worden gedaan.De toelichting op het amendement van de Kamerleden Weekers en Van Vroonhoven-Kok is al helemaal niet dragend (Kamerstukken II 2009/10, 31 763, nr. 10). De norm dat een bestuurder bij zijn vertrek geen hogere vergoeding meekrijgt dan maximaal een vast jaarsalaris kan volgens de indieners door het bestaan van een arbeidsovereenkomst worden doorkruist. Met een beroep op zijn arbeidsovereenkomst kan de bestuurder immers met succes een hogere ontslagvergoeding bepleiten. 'Falende bestuurders kunnen onder het huidige recht dus worden beloond'. Zij vergeten echter dat een clausule die vooraf een ontslagvergoeding regelt, ook in een overeenkomst van opdracht kan worden opgenomen. Door de normale arbeidsrechtelijke bescherming van de kennelijk onredelijke opzegging aan de bestuurder te onthouden, zal hij zelfs worden aangemoedigd om zijn overeenkomst van opdracht met een dergelijke clausule te verrijken.De Commissie-Tabaksblat had op zichzelf nog een deugdelijker argument om voor de bestuurder een aparte regeling te bepleiten, namelijk het mogelijk maken van herbenoemingen van beperkte duur. Dit resultaat zou evenwel net zo goed kunnen worden bereikt door een uitzondering mogelijk te maken op art. 7:668a BW.Overigens wordt nog wel eens vergeten dat er goede redenen kunnen zijn om een ruime vergoeding tevoren af te spreken, bijvoorbeeld om het afbreukrisico te compenseren voor een ervaren bestuurder die men wil aantrekken om een onderneming in moeilijkheden uit het dal te loodsen. Zou dat niet worden toegelaten, dan zal dit risico op een andere manier in de beloning worden verdisconteerd, hetgeen per saldo wel eens ongunstiger voor de onderneming zou kunnen uitpakken.Wil men de tevoren overeengekomen ontslagvergoedingen maximeren, dan zou een wettelijke beperking daarvan nodig zijn, maar die zou moeilijk verenigbaar zijn met de contractsvrijheid. Veel verder dan de Corporate Governance Code die besturen van vennootschappen dwingt om een afwijking van de norm uit te leggen, kan ons rechtssysteem eigenlijk niet gaan.Wil men overigens een directeur zonder arbeidsovereenkomst aanstellen, dan is dat in het huidige stelsel reeds mogelijk door een zogeheten management-BV ertussen te schuiven. De Groen/Schroevers-doctrine van de Hoge Raad laat ook een overeenkomst van opdracht al toe, al moet dat dan wel ook een bewuste keuze van de directeur zijn.Het amendement mist dus het beoogde effect en haalt meer overhoop dan dat het oplost. Het is een bedenkelijk staaltje van wetgeven dat kamerleden op het laatste moment een niet voldoende doordacht amendement inbrengen om een belangrijk onderwerp te regelen zonder de gelegenheid te bieden voor een serieus debat. Of gaat het hier slechts om symboolwetgeving die - net zoals het voorstel om de ontslagvergoedingen alleen voor werknemers met een jaarinkomen boven de € 75 000 te maximeren - vooral de illusie moet wekken dat er iets wordt gedaan om de 'topinkomens' aan te pakken?

Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss is hoofdredacteur van dit tijdschrift.

Alle verschenen columns kunt u ook nog eens rustig nalezen. Reeds verschenen zijn:

2018

Aflevering 11
De prijs van het arbeidsrecht
prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 9/10
Big data op de werkvloer
prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 7/8
Balancerende kloven van de arbeidsmarkt…
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6
De Europese Arbeidsautoriteit: een logische stap in de bestrijding van misstanden bij grensoverschrijdende arbeid?
prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 5
Cin Cin! 
Prof. mr. Barend Barentsen

Aflevering 4
Payroll: waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan
Prof. mr. Femke Laagland

Aflevering 3
Over het Regeerakkoord en een olifant
mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 2
Voorwoord (pre-packxit)
M.L. Lennarts, S.S.M. Peters & F.M.J. Verstijlen

Aflevering 1
Too weak @ #metoo
prof. mr. S.F. Sagel

2017

Aflevering 12
Een New Day of Groundhog Day?
Mr. A. Keizer

Aflevering 11
Een sociale pijler ook voor Nederland?
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 10
Bekijk het een van een andere kant
mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Het kat-en-muisspelletje met werknemers op tijdelijke contracten 
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
Een Europees evenwicht herijkt?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Herziening van het ontslagrecht? Bezint eer ge begint ... 
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 4
De elite, het volk en het sociale recht
Prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Oordelen zonder onderscheid
Mr. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 2
One issue
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Je maintiendrai
Prof. mr. B. Barentsen

2016

Aflevering 12
(Weg)kijken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Sociale triple-A status EU? A vision alone will not suffice
Prof. mr. S.S.M Peters

Aflevering 10
“Wir schaffen es”: verantwoord welkom aan wat vreemd en nieuw is
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
De Participatiemaatschappij aan banden
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
De Raad van State, arbeidsrecht en wetgeving
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Een luchtballon in de wind
Mr. drs. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 4
Langer doorwerken of langer werkloos zijn
Prof. mr. dr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Aanmodderen in het oog van de storm of navigeren met een sociaal kompas?
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Representativiteit is een illusie
Prof. mr. B. Barentsen

Aflevering 1
Wwz: pas toe en leg uit!
Prof. mr. S.F. Sagel

2015

Aflevering 12
De weg naar de arbeidsmarkt
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Transitievergoeding: niet lappen maar kappen
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Het arbeidsrecht van de toekomst
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 8/9
Wat gaan we er met ons allen van bakken?
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Preventieve arbo wetgeving
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Franse toestanden
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Schijnzelfstandigen: de sociale partners zijn nu aan zet
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
"Minder, minder, minder"? Over verlaging van beloningen en zo
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Doorwerkende AOW'ers: altijd voordelig!
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Broodroof
Prof. mr. B. Barentsen

2014

Aflevering 12
Het muizengaatje verdient de hoofdprijs
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 11
Voor de kleintjes mag het arbeidsrecht een paar onsjes minder zijn
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Participatiesamenleving
Mr.dr. P.H. Burger

Aflevering 8/9
Stop proletarisch winkelen op de Europese arbeidsmarkt
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Een zinnig wetsvoorstel over klokkenluiders
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Ieder voor zijn eigen of een gezamenlijk activerend arbeidsmarktbeleid?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Van participatie en quota, en van het spekken van de kas
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Drucker, Levenbach en het Wetsvoorstel Werk en Zekerheid
Prof. mr. R.A.A. Duk en prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 2
Vraag naar en aanbod van arbeid in de participatiesamenleving
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Wolf
Prof. mr. S.F. Sagel

2013

Aflevering 12
De marathonman
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
'Europees wat moet, nationaal wat kan'
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
It's the implementation of the rule, stupid, not the rule as such
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Weg met het ontslag op staande voet
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 6/7
De polder wast witter?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Homo homini lupus
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Naar een Nota Flexibiliteit en zekerheid 2.0
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
Euphemia
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 2
Regeren is vooruit zien ...
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Ouder worden komt dagelijks voor
Prof. mr. B. Barentsen

2012

Aflevering 12
Langer werken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Eerlijk zullen we alles delen - jong en oud op de arbeidsmarkt
Prof.mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 10
'The Times They Are A-Changin'
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Gebruik van sociale media kan ernstige gevolgen hebben voor uw beroepsleven.
Dr. S.S.M. Peters

Aflevering 6/7
Het Kunduz-akkoord en het ontslagrecht
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Driekwart dwingend recht: de werknemer voldoende beschermd?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Het ontslagstelsel volgens Koser Kaya: oude wijn, met een slecht etiket
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Arbeidsparticipatie van vrouwen: 'Moet jij werken?'
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Factor 20 als smeermiddel tegen maatschappelijke (belonings)onrust?
Mr. M. van Eck

Aflevering 1
Kosten van normalisering
Prof. mr. G.J.J.Heerma van Voss

2011

Aflevering 12
Legitimatie, legitimatie, legitimatie. Over werkgevers, gele vakbonden en Kamerleden
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
De ene aardbei is de andere nog niet
Dr. mr. P.H. Burger

Aflevering 10
De angst voor anders
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 8/9
Overheid en arbeidsverhoudingen: we zijn warempel Sinterklaas niet
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Hoe onzeker mogen onze pensioenen zijn?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
De payroll-cao: over dingen die voorbijgaan?
Mr. M. van Eck

Aflevering 4
Wettelijke verankering van de ‘Balkenendenorm’ nabij?
Prof. mr. dr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
Het ontslagrecht: een vierjarig bestand?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Europese invloed op het sociaal beleid
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 1
Een brug tussen de wal en het schip
Mr. J.M. van Slooten en mr. G. Boot

2010

Aflevering 12
Wie is hier nu echt zelfstandig op de arbeidsmarkt?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
Ontschillen op de arbeidsmarkt
Prof. dr. A.C.J.M. Wilthagen

Aflevering 10
Markt en politiek
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
En juristen kunnen niet rekenen ...?
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 6/7
Minister Donner en de 'frauderende' zzp'ers
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
Brief aan de minister-president
Mr. M. Van Eck

Aflevering 4
Opzij?! Wettelijke streefcijfers voor vrouwelijke bestuurders en commissarissen
Mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
De bestuurder geen werknemer meer?
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 2
Welke toekomst heeft de medezeggenschap?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 1
Een rapport over verhouding bestuur, commissarissen en institutionele belegger: waar is de werknemer?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus