“Hoe akelig / Om de muur om mezelf te zijn (...)”.

Een klemmend schrikbeeld van Rodaan al Galidi zoals deze uit Irak afkomstige dichter zijn obsessie verwoordt in de recente bundel ‘Koelkastlicht’. Bijna even bijtend als hij zijn eigen angsten typeert, beschrijft hij daarin de bevangenheid van zijn huidige medelanders in vier korte regels:

“De Nederlander / Is moe / Niet van rijk zijn / Maar van rijk blijven”.

En wij ons maar druk maken om – op wereldschaal marginale – zaken als de Wwz en wat daarin allemaal beter en anders gemoeten had. Met als symbolisch contrapunt de Nederlandse wetgever als ‘meester van het muizengaatje’. Pure luxe, afgemeten aan kwesties die de wereldorde bepalen en die speciaal het zich beschaafd achtende westen zorgen baren. Her en der is politiek-democratisch krediet afgeroomd en is de bodem voor politieke machthebbers drassig geworden. Tegelijk daarmee is de positie ondermijnd van de sociale categorie die voor de rest van de samenleving als elite geldt en die over de volle linie een ideaal object van verbale agressie is. De banken- en kredietcrisis, gevolgd door economische neergang op wereldschaal, bracht tot dan toe als vanzelfsprekend aanvaarde zekerheden aan het wankelen. Een tendens die versterkt is door Wikileaks, Panamapapers en gevallen van machtsbederf en corruptie in hogere echelons. Vrijwel zonder uitzondering ging het dan om personen en instellingen die niet direct als slachtoffer van mondialisering aan te merken zijn. Dat komt hard aan als je zelf niet aan de knoppen zit en tegelijkertijd de boodschap krijgt dat ‘veranderende tijden’ noodzaken tot beperkingen in de sfeer van werk, uitkering, subsidie en sociale bescherming. Verruimde mondiale handel en mobiliteit hadden op zijn minst gepaard moeten gaan met een rechtvaardiger verdeling van de opbrengsten. In ieder geval hadden de effecten op nationale schaal verzacht moeten worden, inclusief een zekere compensatie in de vorm van een culturele thuisbasis (geborgenheid) voor de niet-kosmopolitisch ingestelde mens. Nu daarvan geen sprake is (eerder het tegendeel!), dreigt de angstige burger zijn toevlucht te zoeken tot agressie in woord, gebaar én politieke keuze, getuige demagogische slogans als die nu opgeld doen in de Amerikaanse verkiezingsstrijd: “Build A Wall – Kill Them All”. Gericht tegen ‘indringers’, die presidentskandidaat D. Trump zou willen weren door een ondoordringbare muur langs de hele zuidgrens te laten bouwen. Desinformatie en oneliners van zulke populistische charlatans met bijbehorende manipulatie van emoties en angsten richten potentieel blijvend kwaad aan. Migratie, vreemdelingen, ‘rare religies’ en alles wat ‘ver weg’ is en waaraan geen direct aanwijsbaar financieel nut toegerekend wordt, moeten het ontgelden. Simplificatie van het (economische) eigenbelang en de roep om vrijheden en privacy van vooral anderen aan vermeende veiligheidsbelangen op te offeren, zijn inmiddels onderdeel van het standaardrepertoire. Dat dit een reëel risico oplevert voor rechtsstaat, humanitair fatsoen en grondrechten in beschaafde landen, lijkt voor velen minder problematisch. Politieke leiders die beter zouden moeten weten, prepareren de burger op ‘oorlog’ tegen het terrorisme nu dat ook dit deel van Europa bereikt heeft.

Uit ervaring weten we dat je zaken van groot algemeen belang omwille van een fatsoenlijke inrichting van de samenleving niet aan de grillen van de vox populi over moet laten. Maar wat nu als zelfs in Nederland politici daar wel naar neigen? In plaats van ervoor te kiezen zelf richting te geven, verschuilen zij zich maar al te makkelijk achter een opiniepeiling of een daad van lokaal verzet. Niet ieder gemeentebestuur handelt dan als het college van burgemeester en wethouders van Maastricht dat na een politiek besluit tot vestiging van azc’s in twee wijken slechts in discussie gaat met bezwaarden over de nadere uitvoering. Maar het besluit als zodanig staat recht overeind, want is en blijft aan dat bestuur. Bang als men vaak is voor ongeremde uitingen van de ‘volkswil’, maar vooral voor verlies van de kiezersgunst, is de politiek op alle niveaus ontwend het debat en de confrontatie met die kiezer aan te gaan. Een variant op zulk laf gedrag is de ingesleten gewoonte om van ieder beleidssuccesje de credits te claimen, maar onmiddellijk de schuld aan de markt, het weer of liever nog aan die bureaucraten en regelfreaks van de EU in Brussel te geven als het eens tegenzit. Het Verenigd Koninkrijk heeft er jaren een sport van gemaakt om ieder onwelgevallig resultaat van Europese samenwerking als perfide complot tegen de eilandbewoners te presenteren. Ook daarin speelde een troebele onderstroom mee van weerzin tegen het vreemde en van populistisch nationalisme. Met als resultaat dat 23 juni 2016 als nieuw dieptepunt voor de EU de geschiedenis in dreigt te gaan. Tenzij domineesdochter May haar mogelijke voorbeeld Angela Merkel volgt, de rug recht houdt en het eventuele ongenoegen van een aanmerkelijk deel van het Britse volk trotseert. Zij kan eeuwige roem vergaren door leiding te geven aan onderhandelingen over uittreding van de Britten met een programma dat verdere desintegratie van de EU voorkomt. Zelfs als dit de Britse natie voor de korte termijn offers zou kosten. Dan maar afscheid nemen van Angelsaksische pre-occupaties en in de EU onverkort koersen op meer Rijnland met een minder dominante rol voor banken en beurzen.

En wat de Wwz betreft. Dat flikken we in Nederland ook nog wel zonder May en Merkel. Hoogstens zullen op Europese schaal aanvullende arrangementen getroffen moeten worden voor i.h.b. grensoverschrijdende arbeid. Dit nummer van TRA geeft alvast een goede aanzet voor een verbeterde uitvoering van de Nederlandse wettelijke versie van werk en zekerheid.

Alle verschenen columns kunt u ook nog eens rustig nalezen. Reeds verschenen zijn:

2018

Aflevering 11
De prijs van het arbeidsrecht
prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 9/10
Big data op de werkvloer
prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 7/8
Balancerende kloven van de arbeidsmarkt…
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6
De Europese Arbeidsautoriteit: een logische stap in de bestrijding van misstanden bij grensoverschrijdende arbeid?
prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 5
Cin Cin! 
Prof. mr. Barend Barentsen

Aflevering 4
Payroll: waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan
Prof. mr. Femke Laagland

Aflevering 3
Over het Regeerakkoord en een olifant
mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 2
Voorwoord (pre-packxit)
M.L. Lennarts, S.S.M. Peters & F.M.J. Verstijlen

Aflevering 1
Too weak @ #metoo
prof. mr. S.F. Sagel

2017

Aflevering 12
Een New Day of Groundhog Day?
Mr. A. Keizer

Aflevering 11
Een sociale pijler ook voor Nederland?
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 10
Bekijk het een van een andere kant
mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Het kat-en-muisspelletje met werknemers op tijdelijke contracten 
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
Een Europees evenwicht herijkt?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Herziening van het ontslagrecht? Bezint eer ge begint ... 
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 4
De elite, het volk en het sociale recht
Prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Oordelen zonder onderscheid
Mr. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 2
One issue
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Je maintiendrai
Prof. mr. B. Barentsen

2016

Aflevering 12
(Weg)kijken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Sociale triple-A status EU? A vision alone will not suffice
Prof. mr. S.S.M Peters

Aflevering 10
“Wir schaffen es”: verantwoord welkom aan wat vreemd en nieuw is
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
De Participatiemaatschappij aan banden
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
De Raad van State, arbeidsrecht en wetgeving
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Een luchtballon in de wind
Mr. drs. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 4
Langer doorwerken of langer werkloos zijn
Prof. mr. dr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Aanmodderen in het oog van de storm of navigeren met een sociaal kompas?
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Representativiteit is een illusie
Prof. mr. B. Barentsen

Aflevering 1
Wwz: pas toe en leg uit!
Prof. mr. S.F. Sagel

2015

Aflevering 12
De weg naar de arbeidsmarkt
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Transitievergoeding: niet lappen maar kappen
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Het arbeidsrecht van de toekomst
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 8/9
Wat gaan we er met ons allen van bakken?
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Preventieve arbo wetgeving
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Franse toestanden
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Schijnzelfstandigen: de sociale partners zijn nu aan zet
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
"Minder, minder, minder"? Over verlaging van beloningen en zo
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Doorwerkende AOW'ers: altijd voordelig!
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Broodroof
Prof. mr. B. Barentsen

2014

Aflevering 12
Het muizengaatje verdient de hoofdprijs
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 11
Voor de kleintjes mag het arbeidsrecht een paar onsjes minder zijn
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Participatiesamenleving
Mr.dr. P.H. Burger

Aflevering 8/9
Stop proletarisch winkelen op de Europese arbeidsmarkt
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Een zinnig wetsvoorstel over klokkenluiders
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Ieder voor zijn eigen of een gezamenlijk activerend arbeidsmarktbeleid?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Van participatie en quota, en van het spekken van de kas
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Drucker, Levenbach en het Wetsvoorstel Werk en Zekerheid
Prof. mr. R.A.A. Duk en prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 2
Vraag naar en aanbod van arbeid in de participatiesamenleving
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Wolf
Prof. mr. S.F. Sagel

2013

Aflevering 12
De marathonman
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
'Europees wat moet, nationaal wat kan'
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
It's the implementation of the rule, stupid, not the rule as such
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Weg met het ontslag op staande voet
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 6/7
De polder wast witter?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Homo homini lupus
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Naar een Nota Flexibiliteit en zekerheid 2.0
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
Euphemia
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 2
Regeren is vooruit zien ...
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Ouder worden komt dagelijks voor
Prof. mr. B. Barentsen

2012

Aflevering 12
Langer werken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Eerlijk zullen we alles delen - jong en oud op de arbeidsmarkt
Prof.mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 10
'The Times They Are A-Changin'
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Gebruik van sociale media kan ernstige gevolgen hebben voor uw beroepsleven.
Dr. S.S.M. Peters

Aflevering 6/7
Het Kunduz-akkoord en het ontslagrecht
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Driekwart dwingend recht: de werknemer voldoende beschermd?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Het ontslagstelsel volgens Koser Kaya: oude wijn, met een slecht etiket
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Arbeidsparticipatie van vrouwen: 'Moet jij werken?'
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Factor 20 als smeermiddel tegen maatschappelijke (belonings)onrust?
Mr. M. van Eck

Aflevering 1
Kosten van normalisering
Prof. mr. G.J.J.Heerma van Voss

2011

Aflevering 12
Legitimatie, legitimatie, legitimatie. Over werkgevers, gele vakbonden en Kamerleden
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
De ene aardbei is de andere nog niet
Dr. mr. P.H. Burger

Aflevering 10
De angst voor anders
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 8/9
Overheid en arbeidsverhoudingen: we zijn warempel Sinterklaas niet
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Hoe onzeker mogen onze pensioenen zijn?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
De payroll-cao: over dingen die voorbijgaan?
Mr. M. van Eck

Aflevering 4
Wettelijke verankering van de ‘Balkenendenorm’ nabij?
Prof. mr. dr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
Het ontslagrecht: een vierjarig bestand?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Europese invloed op het sociaal beleid
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 1
Een brug tussen de wal en het schip
Mr. J.M. van Slooten en mr. G. Boot

2010

Aflevering 12
Wie is hier nu echt zelfstandig op de arbeidsmarkt?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
Ontschillen op de arbeidsmarkt
Prof. dr. A.C.J.M. Wilthagen

Aflevering 10
Markt en politiek
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
En juristen kunnen niet rekenen ...?
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 6/7
Minister Donner en de 'frauderende' zzp'ers
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
Brief aan de minister-president
Mr. M. Van Eck

Aflevering 4
Opzij?! Wettelijke streefcijfers voor vrouwelijke bestuurders en commissarissen
Mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
De bestuurder geen werknemer meer?
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 2
Welke toekomst heeft de medezeggenschap?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 1
Een rapport over verhouding bestuur, commissarissen en institutionele belegger: waar is de werknemer?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus