Het is jammer dat er voor promoties niet zo iets als sportverslaggeving bestaat! Soms ontstaat er een alleraardigst debat, zoals laatst bij de verdediging van het proefschrift Het ontslag op staande voet van Stefan Sagel. Het werd tijdens de oppositie ter gelegenheid van dit uitgebreide en degelijke proefschrift duidelijk dat er wellicht evenzoveel voor- als tegenstanders zijn voor het behoud van de regeling van het ontslag op staande voet.
Zelf ben ik al jaren een voorstander van afschaffing van het ontslag op staande voet en vervanging door een regeling, die beide partijen gelijkere wapens geeft wanneer zo'n conflict ontstaat, maar ondertussen nog wel een snel ingrijpen, maar dan door de rechter mogelijk maakt.
Laten we even terug gaan naar het begin: bij de toelichting op het wetsvoorstel voor de arbeidsovereenkomst gaf de toenmalige minister van justitie Van Raalte aan dat bij een dringende reden sprake moet zijn van "periculum in mora"-gevaar bij uitstel van de beëindiging van het dienstverband. En zo zou het eigenlijk nog steeds moeten zijn. Alle gezichtspuntencatalogi voor het beoordelen van de geldigheid voor een ontslag op staande voet ten spijt, het moet wat mij betreft gaan om een situatie waarbij direct uitstel van de dienstbetrekking grote problemen voor de betrokken werkgever en werknemer, als ook de "omwerkenden" - als analogie voor de omwonenden -  oplevert. Het gaat er in bijvoorbeeld het ene geval om dat er ernstige schade voor werkprocessen kan ontstaan, in het andere geval dat er grote fricties tussen de werkenden onderling kunnen optreden, en in weer in een ander geval: schade aan de reputatie van het bedrijf van de werkgever – en er zijn ongetwijfeld meer gevallen te bedenken.
Alleen, zoals dat zo vaak gaat, soms kan iemand een ernstige stommiteit begaan, zelfs bij volle bewustzijn, en kan hem die toch op grond van zijn eerdere verdiensten worden vergeven. En dan heb ik het nog niet eens over het principe dat iedereen een fout mag maken (dat principe paste mijn patroon in de advocatuur in ieder geval op mij toe, toen ik een termijn liet verlopen; anders was ik inmiddels vermoedelijk sub-referendaris vierde klasse van de gemeente Wuust-Wezel geweest).
Waarom kan dat gevaar bij uitstel van voortduren van de dienstbetrekking niet ook ondervangen worden door iemand die in een situatie terecht komt van vermeend ontslag op staande voet, onmiddellijk te schorsen en de zaak voor te leggen aan de ontbindingsrechter?
Wie er bezwaar tegen maakt dat daar geen volledige bewijsvoering kan plaatsvinden, gaat er aan voorbij dat bij een nieuwe regeling ook zou kunnen passen dat de ontbindingsrechter dan de mogelijkheid krijgt om de gewone regels van bewijsvoering toe te passen als hij dat nodig acht. De vraag is of die ontbindingsrechter dat nodig heeft. Want als er echt zo'n ernstige situatie was, dan moeten de feiten toch overduidelijk zijn en ook bij niet volledige bewijsvoering aan de rechter duidelijk worden.
Een ander bezwaar dat is geuit, is dat de terecht op staande voet ontslagen werknemer in zo'n situatie nog over de duur van de schorsingsperiode zijn salaris zou ontvangen – maar dat is natuurlijk te ondervangen door de ontbindingsrechter ook daarover te laten beslissen. Ook in dat opzicht zou heel eenvoudig iets in de wet te regelen zijn.
Ik vind zelf het grootste bezwaar tegen de huidige regeling van ontslag op staande voet dat het de ontslagen werknemer vaak op achterstand zet, waarmee het toch een vorm van semi-eigenrichting kan worden. Daarbij bedenke men dat digitale communicatie ervoor zorgt dat het nieuws in no time verspreid is – en achteraf lastig terug te draaien.
Omgekeerd vind ik een ander bezwaar dat een werkgever, die soms een heel terechte concrete aanleiding heeft voor ontslag op staande voet, vervolgens een welhaast onmogelijke afweging moet gaan maken aan de hand van de gezichtspuntencatalogus die wat mij betreft net zo uitgebreid overkomt als het telefoonboek van Gouda en daarbij soms op een pijnlijke manier kan mistasten.
Als we nu eens deze wijzigingen in het ontslagrecht zouden kunnen doorvoeren – een wijziging waarbij wij als jurist wel degelijk het voortouw nemen – dan zou dat in ieder geval alvast eens een eerste belangrijke vernieuwing in ons arbeidsrecht opleveren.
Het hierboven geschetste alternatief voor het ontslag op staande voet is niet oorspronkelijk mijn idee: velen - waaronder Naber, Van Spaendonck, Jacobs en Loonstra - gingen mij daarin voor. Ik zal het mij niet toe-eigenen, dat zou al te boude kleptomnesie en daarmee wellicht zelfs een dringende reden voor de uitgever opleveren. Dat neemt niet weg dat ik hoop dat de wet op het punt van ontslag op staande voet ingrijpend vernieuwd wordt.

Alle verschenen columns kunt u ook nog eens rustig nalezen. Reeds verschenen zijn:

2018

Aflevering 11
De prijs van het arbeidsrecht
prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 9/10
Big data op de werkvloer
prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 7/8
Balancerende kloven van de arbeidsmarkt…
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6
De Europese Arbeidsautoriteit: een logische stap in de bestrijding van misstanden bij grensoverschrijdende arbeid?
prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 5
Cin Cin! 
Prof. mr. Barend Barentsen

Aflevering 4
Payroll: waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan
Prof. mr. Femke Laagland

Aflevering 3
Over het Regeerakkoord en een olifant
mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 2
Voorwoord (pre-packxit)
M.L. Lennarts, S.S.M. Peters & F.M.J. Verstijlen

Aflevering 1
Too weak @ #metoo
prof. mr. S.F. Sagel

2017

Aflevering 12
Een New Day of Groundhog Day?
Mr. A. Keizer

Aflevering 11
Een sociale pijler ook voor Nederland?
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 10
Bekijk het een van een andere kant
mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Het kat-en-muisspelletje met werknemers op tijdelijke contracten 
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
Een Europees evenwicht herijkt?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Herziening van het ontslagrecht? Bezint eer ge begint ... 
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 4
De elite, het volk en het sociale recht
Prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Oordelen zonder onderscheid
Mr. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 2
One issue
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Je maintiendrai
Prof. mr. B. Barentsen

2016

Aflevering 12
(Weg)kijken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Sociale triple-A status EU? A vision alone will not suffice
Prof. mr. S.S.M Peters

Aflevering 10
“Wir schaffen es”: verantwoord welkom aan wat vreemd en nieuw is
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
De Participatiemaatschappij aan banden
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
De Raad van State, arbeidsrecht en wetgeving
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Een luchtballon in de wind
Mr. drs. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 4
Langer doorwerken of langer werkloos zijn
Prof. mr. dr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Aanmodderen in het oog van de storm of navigeren met een sociaal kompas?
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Representativiteit is een illusie
Prof. mr. B. Barentsen

Aflevering 1
Wwz: pas toe en leg uit!
Prof. mr. S.F. Sagel

2015

Aflevering 12
De weg naar de arbeidsmarkt
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Transitievergoeding: niet lappen maar kappen
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Het arbeidsrecht van de toekomst
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 8/9
Wat gaan we er met ons allen van bakken?
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Preventieve arbo wetgeving
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Franse toestanden
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Schijnzelfstandigen: de sociale partners zijn nu aan zet
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
"Minder, minder, minder"? Over verlaging van beloningen en zo
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Doorwerkende AOW'ers: altijd voordelig!
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Broodroof
Prof. mr. B. Barentsen

2014

Aflevering 12
Het muizengaatje verdient de hoofdprijs
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 11
Voor de kleintjes mag het arbeidsrecht een paar onsjes minder zijn
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Participatiesamenleving
Mr.dr. P.H. Burger

Aflevering 8/9
Stop proletarisch winkelen op de Europese arbeidsmarkt
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Een zinnig wetsvoorstel over klokkenluiders
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Ieder voor zijn eigen of een gezamenlijk activerend arbeidsmarktbeleid?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Van participatie en quota, en van het spekken van de kas
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Drucker, Levenbach en het Wetsvoorstel Werk en Zekerheid
Prof. mr. R.A.A. Duk en prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 2
Vraag naar en aanbod van arbeid in de participatiesamenleving
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Wolf
Prof. mr. S.F. Sagel

2013

Aflevering 12
De marathonman
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
'Europees wat moet, nationaal wat kan'
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
It's the implementation of the rule, stupid, not the rule as such
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Weg met het ontslag op staande voet
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 6/7
De polder wast witter?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Homo homini lupus
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Naar een Nota Flexibiliteit en zekerheid 2.0
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
Euphemia
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 2
Regeren is vooruit zien ...
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Ouder worden komt dagelijks voor
Prof. mr. B. Barentsen

2012

Aflevering 12
Langer werken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Eerlijk zullen we alles delen - jong en oud op de arbeidsmarkt
Prof.mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 10
'The Times They Are A-Changin'
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Gebruik van sociale media kan ernstige gevolgen hebben voor uw beroepsleven.
Dr. S.S.M. Peters

Aflevering 6/7
Het Kunduz-akkoord en het ontslagrecht
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Driekwart dwingend recht: de werknemer voldoende beschermd?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Het ontslagstelsel volgens Koser Kaya: oude wijn, met een slecht etiket
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Arbeidsparticipatie van vrouwen: 'Moet jij werken?'
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Factor 20 als smeermiddel tegen maatschappelijke (belonings)onrust?
Mr. M. van Eck

Aflevering 1
Kosten van normalisering
Prof. mr. G.J.J.Heerma van Voss

2011

Aflevering 12
Legitimatie, legitimatie, legitimatie. Over werkgevers, gele vakbonden en Kamerleden
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
De ene aardbei is de andere nog niet
Dr. mr. P.H. Burger

Aflevering 10
De angst voor anders
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 8/9
Overheid en arbeidsverhoudingen: we zijn warempel Sinterklaas niet
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Hoe onzeker mogen onze pensioenen zijn?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
De payroll-cao: over dingen die voorbijgaan?
Mr. M. van Eck

Aflevering 4
Wettelijke verankering van de ‘Balkenendenorm’ nabij?
Prof. mr. dr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
Het ontslagrecht: een vierjarig bestand?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Europese invloed op het sociaal beleid
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 1
Een brug tussen de wal en het schip
Mr. J.M. van Slooten en mr. G. Boot

2010

Aflevering 12
Wie is hier nu echt zelfstandig op de arbeidsmarkt?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
Ontschillen op de arbeidsmarkt
Prof. dr. A.C.J.M. Wilthagen

Aflevering 10
Markt en politiek
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
En juristen kunnen niet rekenen ...?
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 6/7
Minister Donner en de 'frauderende' zzp'ers
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
Brief aan de minister-president
Mr. M. Van Eck

Aflevering 4
Opzij?! Wettelijke streefcijfers voor vrouwelijke bestuurders en commissarissen
Mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
De bestuurder geen werknemer meer?
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 2
Welke toekomst heeft de medezeggenschap?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 1
Een rapport over verhouding bestuur, commissarissen en institutionele belegger: waar is de werknemer?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus