FNV Bondgenoten, CNV Dienstenbond en De Unie willen geen partij meer zijn bij de payroll-cao. Een verstandig besluit?

FNV Bondgenoten, CNV Dienstenbond en De Unie hebben in maart 2011 besloten geen partij meer te willen zijn bij de cao voor medewerkers van payrollondernemingen.

Volgens de Vereniging Payroll Ondernemingen (VPO) werkten in 2008 bijna twee van de drie payrollwerknemers in Nederland voor een VPO-lid. De eerste VPO-cao kwam in 2006 tot stand, waarbij cao-partijen het voornemen formuleerden concurrentie op arbeidsvoorwaarden zo veel mogelijk uit te sluiten en daarom zo veel mogelijk aan te sluiten bij het niveau van de arbeidsvoorwaarden van de inlenende werkgever. Art. 8 lid 2 VPO-cao 2009-2010 bepaalt dat voor de payrollwerknemer dezelfde beloning geldt als voor de werknemer die werkzaam is in een gelijke of gelijkwaardige functie in dienst van de opdrachtgever (de inlenende werkgever).

Volgens de vakbonden gebruiken werkgevers en payrollondernemingen de VPO-cao om werknemers juist minder te geven dan werknemers die bij het inlenende bedrijf in dienst zijn. Mariëtte Patijn, bestuurder bij FNV Bondgenoten, lichtte het besluit toe met de opmerking dat de vakbonden geen tweedeling op de arbeidsmarkt wensen waarbij de ene groep wel direct in dienst komt en de andere groep, die door dezelfde werkgever wordt geworven via een payrollconstructie, minder arbeidsvoorwaarden heeft en minder werkzekerheid krijgt. Tegelijkertijd stellen de vakbonden vast dat steeds meer mensen in een payrollconstructie werken. Dat zien zij als een onverantwoorde ontwikkeling waar zij niet langer aan kunnen en willen meewerken. Ook zijn de vakbonden teleurgesteld dat VPO-leden payrolldiensten aanbieden op basis van de VPO-cao, maar ook op basis van de uitzend-cao, waardoor het voor werknemers onduidelijk is op welke rechten zij zich kunnen beroepen.

De behoefte aan flexibele arbeid neemt toe, zo blijkt uit Europees onderzoek (zie Muffels & Wilthagen, ESB jaargang 96 nr. 4602, 2011). Er is in de afgelopen tien jaar sprake van een trendmatige groei in flexwerk, vooral door de toename van het aantal zzp'ers en tijdelijke contracten. Doorstroming naar vast werk is in Nederland laag in vergelijking met andere landen. Er is reden aan te nemen dat dit samenhangt met de mate van wettelijke bescherming voor de vaste werknemers. Muffels & Wilthagen concluderen dat hoe hoger de wettelijke bescherming is, hoe meer flexwerkers en hoe geringer de doorstroming. Bovendien is de toegenomen flexibiliteit beperkt tot bijzondere groepen, zoals scholieren en studenten, vrouwen en ouderen.

Naast uitzendwerk is payrolling een andere vorm van flexibel werk, waaraan werkgevers in Nederland kennelijk steeds meer behoefte hebben. De juridische status van payrolling is nog niet uitgekristalliseerd. Volgens art. 6 lid 6 VPO-cao 2009-2010 is payrolling een uitzendovereenkomst, maar het staat niet ter vrije beoordeling van cao-partijen of deze vorm van terbeschikkingstelling van werknemers valt onder art. 7:690 BW. Evenzeer kan de redenering van Zwemmer gevolgd worden, die oordeelt dat geen sprake is van een uitzendovereenkomst nu de payrollonderneming geen allocatiefunctie op de arbeidsmarkt vervult (TRA 2009/12). De weinige rechtspraak die er is, is niet eenduidig. Het Albron-arrest (HvJ EU 21 oktober 2010) zou een aanknopingspunt kunnen opleveren dat de payrollwerknemer, die in de regel permanent bij de inlenende werkgever wordt tewerkgesteld, een arbeidsovereenkomst met de inlenende werkgever heeft (zie ook Zwemmer, TRA 2011/4). Door de expliciete gelijkstelling van payrolling en uitzenden in art. 6 VPO-cao is de scheidslijn met de uitzend-cao – ook voor werkgevers – onduidelijker geworden. De vakbonden hadden de onderhandelingen over een nieuwe VPO-cao kunnen aangrijpen om de reikwijdte van de VPO-cao ten opzichte van de uitzend-cao nader te bepalen.

De vakbonden zijn mijns inziens te prijzen dat zij in 2006 getracht hebben tegemoet te komen aan de uitdrukkelijke wens van werkgevers tot meer flexibiliteit (de VPO-cao biedt payrollondernemingen de mogelijkheid in afwijking van art. 7:668a BW acht contracten voor bepaalde tijd aan te gaan) en tegelijkertijd getracht hebben voor payrollwerknemers een passende beloning te regelen. Als VPO-leden die cao niet nakomen en payrollwerknemers toch ongunstiger arbeidsvoorwaarden aanbieden, is dat een kwalijke zaak. Schiet de VPO dan wellicht tekort in een deugdelijke controle op nakoming door haar leden? De vakbonden hebben alle recht VPO en haar leden op nakoming aan te spreken.

Het besluit uit de VPO-cao te stappen, lost dit mogelijke handhavingsprobleem echter niet op. Zeker nu de vakbonden zelf ook constateren dat steeds meer gebruikgemaakt wordt van de payrollconstructie, betekent dit besluit dat de vele payrollwerknemers straks niet meer kunnen terugvallen op het in de VPO-cao opgenomen recht van gelijke beloning. Via het reguliere arbeidsrecht zal gelijke beloning lastig afdwingbaar zijn (vergelijk Parallel Entry, HR 30 januari 2004, JAR 2004/68). Als de vakbonden payrolling niet (langer) wenselijk vinden, rijst de vraag op welke andere wijze flexibiliteit en doorstroming op de arbeidsmarkt kunnen worden bevorderd. Herziening van de wettelijke ontslagbescherming lijkt dan geen onlogische stap, gelet op de conclusies van Muffels & Wilthagen.

Alle verschenen columns kunt u ook nog eens rustig nalezen. Reeds verschenen zijn:

2018

Aflevering 11
De prijs van het arbeidsrecht
prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 9/10
Big data op de werkvloer
prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 7/8
Balancerende kloven van de arbeidsmarkt…
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6
De Europese Arbeidsautoriteit: een logische stap in de bestrijding van misstanden bij grensoverschrijdende arbeid?
prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 5
Cin Cin! 
Prof. mr. Barend Barentsen

Aflevering 4
Payroll: waarom moeilijk doen als het ook makkelijk kan
Prof. mr. Femke Laagland

Aflevering 3
Over het Regeerakkoord en een olifant
mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 2
Voorwoord (pre-packxit)
M.L. Lennarts, S.S.M. Peters & F.M.J. Verstijlen

Aflevering 1
Too weak @ #metoo
prof. mr. S.F. Sagel

2017

Aflevering 12
Een New Day of Groundhog Day?
Mr. A. Keizer

Aflevering 11
Een sociale pijler ook voor Nederland?
prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 10
Bekijk het een van een andere kant
mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Het kat-en-muisspelletje met werknemers op tijdelijke contracten 
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
Een Europees evenwicht herijkt?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Herziening van het ontslagrecht? Bezint eer ge begint ... 
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 4
De elite, het volk en het sociale recht
Prof. mr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Oordelen zonder onderscheid
Mr. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 2
One issue
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Je maintiendrai
Prof. mr. B. Barentsen

2016

Aflevering 12
(Weg)kijken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Sociale triple-A status EU? A vision alone will not suffice
Prof. mr. S.S.M Peters

Aflevering 10
“Wir schaffen es”: verantwoord welkom aan wat vreemd en nieuw is
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
De Participatiemaatschappij aan banden
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 6/7
De Raad van State, arbeidsrecht en wetgeving
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Een luchtballon in de wind
Mr. drs. K.G.F. van der Kraats

Aflevering 4
Langer doorwerken of langer werkloos zijn
Prof. mr. dr. W.L. Roozendaal

Aflevering 3
Aanmodderen in het oog van de storm of navigeren met een sociaal kompas?
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Representativiteit is een illusie
Prof. mr. B. Barentsen

Aflevering 1
Wwz: pas toe en leg uit!
Prof. mr. S.F. Sagel

2015

Aflevering 12
De weg naar de arbeidsmarkt
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Transitievergoeding: niet lappen maar kappen
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Het arbeidsrecht van de toekomst
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 8/9
Wat gaan we er met ons allen van bakken?
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Preventieve arbo wetgeving
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Franse toestanden
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Schijnzelfstandigen: de sociale partners zijn nu aan zet
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
"Minder, minder, minder"? Over verlaging van beloningen en zo
Prof. mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Doorwerkende AOW'ers: altijd voordelig!
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Broodroof
Prof. mr. B. Barentsen

2014

Aflevering 12
Het muizengaatje verdient de hoofdprijs
Prof. mr. S.F. Sagel

Aflevering 11
Voor de kleintjes mag het arbeidsrecht een paar onsjes minder zijn
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
Participatiesamenleving
Mr.dr. P.H. Burger

Aflevering 8/9
Stop proletarisch winkelen op de Europese arbeidsmarkt
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Een zinnig wetsvoorstel over klokkenluiders
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 5
Ieder voor zijn eigen of een gezamenlijk activerend arbeidsmarktbeleid?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Van participatie en quota, en van het spekken van de kas
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Drucker, Levenbach en het Wetsvoorstel Werk en Zekerheid
Prof. mr. R.A.A. Duk en prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 2
Vraag naar en aanbod van arbeid in de participatiesamenleving
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 1
Wolf
Prof. mr. S.F. Sagel

2013

Aflevering 12
De marathonman
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
'Europees wat moet, nationaal wat kan'
Prof. mr. S.S.M. Peters

Aflevering 10
It's the implementation of the rule, stupid, not the rule as such
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Weg met het ontslag op staande voet
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 6/7
De polder wast witter?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Homo homini lupus
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 4
Naar een Nota Flexibiliteit en zekerheid 2.0
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 3
Euphemia
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 2
Regeren is vooruit zien ...
Mr. S.F. Sagel

Aflevering 1
Ouder worden komt dagelijks voor
Prof. mr. B. Barentsen

2012

Aflevering 12
Langer werken
Mr. dr. P.H. Burger

Aflevering 11
Eerlijk zullen we alles delen - jong en oud op de arbeidsmarkt
Prof.mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 10
'The Times They Are A-Changin'
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
Gebruik van sociale media kan ernstige gevolgen hebben voor uw beroepsleven.
Dr. S.S.M. Peters

Aflevering 6/7
Het Kunduz-akkoord en het ontslagrecht
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 5
Driekwart dwingend recht: de werknemer voldoende beschermd?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 4
Het ontslagstelsel volgens Koser Kaya: oude wijn, met een slecht etiket
Mr. drs. P.Th. Sick

Aflevering 3
Arbeidsparticipatie van vrouwen: 'Moet jij werken?'
Prof. mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 2
Factor 20 als smeermiddel tegen maatschappelijke (belonings)onrust?
Mr. M. van Eck

Aflevering 1
Kosten van normalisering
Prof. mr. G.J.J.Heerma van Voss

2011

Aflevering 12
Legitimatie, legitimatie, legitimatie. Over werkgevers, gele vakbonden en Kamerleden
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
De ene aardbei is de andere nog niet
Dr. mr. P.H. Burger

Aflevering 10
De angst voor anders
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 8/9
Overheid en arbeidsverhoudingen: we zijn warempel Sinterklaas niet
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 6/7
Hoe onzeker mogen onze pensioenen zijn?
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
De payroll-cao: over dingen die voorbijgaan?
Mr. M. van Eck

Aflevering 4
Wettelijke verankering van de ‘Balkenendenorm’ nabij?
Prof. mr. dr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
Het ontslagrecht: een vierjarig bestand?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 2
Europese invloed op het sociaal beleid
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 1
Een brug tussen de wal en het schip
Mr. J.M. van Slooten en mr. G. Boot

2010

Aflevering 12
Wie is hier nu echt zelfstandig op de arbeidsmarkt?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus

Aflevering 11
Ontschillen op de arbeidsmarkt
Prof. dr. A.C.J.M. Wilthagen

Aflevering 10
Markt en politiek
Mr. H.W.M.A. Staal

Aflevering 8/9
En juristen kunnen niet rekenen ...?
Prof. mr. E. Verhulp

Aflevering 6/7
Minister Donner en de 'frauderende' zzp'ers
Prof. mr. F.J.L. Pennings

Aflevering 5
Brief aan de minister-president
Mr. M. Van Eck

Aflevering 4
Opzij?! Wettelijke streefcijfers voor vrouwelijke bestuurders en commissarissen
Mr. M.S. Houwerzijl

Aflevering 3
De bestuurder geen werknemer meer?
Prof. mr. G.J.J. Heerma van Voss

Aflevering 2
Welke toekomst heeft de medezeggenschap?
Mr. R.A.A. Duk

Aflevering 1
Een rapport over verhouding bestuur, commissarissen en institutionele belegger: waar is de werknemer?
Prof. mr. F.B.J. Grapperhaus